АТА - Лакримариум (Self-released, 2026)
Ата го издаде својот деби албум – Лакримариум (древен сад кој користел за собирање на солзи за покојните). Самото име веднаш навестува нурнување во длабочина. Албумот е снимен со бенд, а неколкуте демо траки што ги знаевме од претходно се појавуваат и тука. Но покрај електронските верзии кои веќе ги имаме чуено, тие сега се изведени со инструменти.
Отворачката нумера е едно од постоечките дема коjа се викаше средба/допир, а тука се вика средба + допир. Верзијата која ја знаевме имаше бавен, дронски, електронски звук, додека албумската верзија содржи и дел од земските инструменти, иако почетокот на песната е со електронски звук кој постепено се гради кон уникатниот вокал на Ата. Првиот пат кога ја слушнав, осетив безбеден простор за ослободување на емоции кои очигледно сум ги чувала длабоко во себе. Некој вид олеснување, место каде што се чувствуваш безбедно и прифатено.
Нејзиниот вокал ми раѓа чувства на мир. Ми буди слики од место со манастир на врвот на планина блиску до Демир Хисар, светоста на таквите места се чувствува во гласот на Ата. Можеби тоа што го дава чувството е поради нејзиниот начин на пеење, кој наликува на византиско православно пеење, кое традиционално било изведувано од мажи. И текстовите изгледа како да се насочени кон некаква света суштина. Самиот византиски стил на пеење носи чувство на светост, создавајќи духовно искуство што носи смиреност и длабочина.
На почетокот се разочарав кога слушнав дека албумот покрај вонземската електроника се состои исто и од земски инструменти. Мислев дека светоста би останала посилна во електронските звуци и стравував дека сакралноста ќе премине во профаност. Но откога го ислушав албумот сфатив дека поради начинот на кој е направен миксот, каде вокалот доаѓа во преден план а инструментите во позадина, музиката сепак ја задржува својата светост.
Албумот, исполнет со длабоки метафори делува свежо во рамки на сегашната генерација. Претставува поинаков вид на длабочина, целосно субјективна, но многу апстрактна. Често е изразена преку многу едноставни слики, а сепак содржи силна симболика. Типично за текстови и поезија инспирирани од религија, потсетувајќи на постари записи во кои едноставните, земни нешта, зборуваат за небесното.
Албумот содржи и танцувачки песни, со атмосфера на трип-хоп и пост-панк. Текстовите и на нив остануваат во ист стил, но музиката се движи кон нешто кое поттикнува на танц. Интересно е дека малкумина би очекувале да танцуваат на музика која има свето значење.
Песната која го носи името на албумот – Лакримариум, најмногу се издвојува во целото издание. Текстот има стил на стара Македонска песна, изразувајќи меланхолија и болка на Македонска жена од минатото, испеана со спокоен вокал и тажен инструментал. Се чини дека музиката и лакримариумот се единствените кои останале во моментот, садот на солзите што ќе го исполни океанот, и музиката што опстојува за секој што ја чувствува болката и може да се поистовети со неа.
Албумот е полесен за слушање од претходно објавените синглови, и очигледно дека песните се внимателно избрани и обликувани. Многу се впечатливи, а фактот што овој тип на музика доаѓа од жена веднаш ја менува перспективата на албумот. Иако и претходно сме имале уметници кои го комбинираат ваквиот световен пејачки стил со алтернативна музика, во Лакримариум е впечатливо што гласот на традиционално женскиот израз е внесен во современ контекст, покажувајќи дека отсекогаш би бил функционален како начин на изразување на емоција.
Ata released her debut album, Lakrimarium (meaning - an ancient vessel used to collect tears for the dead). The title itself signals immediate dive into depth. The album is recorded with a band, and the few demo tracks we knew before also appear here. But beside the electronic versions we’ve already heard, they are now performed with live instruments.
The opening track is one of the demos, sredba/dopir (meeting/touch, here named meeting + touch). The version we knew had a slow, droney, electronic sound, while the album version although it still contains electronic elements, builds slowly towards Ata’s one-of-a-kind vocals. The first time I heard it, I felt a safe space to release emotions I have obviously kept deep inside. Some kind of relief, a place where you feel safe and held.
It brings feelings of peace. I vividly remember a place with a monastary on top of a mountain near Demir Hisar, the peace and sacred feeling of such places is carried in Ata’s voice. This may be because what makes her voice unique is the way of singing, which resembles a byzantine Orthodox chanting, traditionally performed by men. The lyrics also seem to be directed toward a holy entity. The byzantine style itself carries a sacred feeling, creating a completely spiritual experience that gives calmness and depth.
At first, when I heard the instruments, like the guitar and other earthly ones, I was disappointed. I thought that the holiness would remain stronger in the electronic textures, and I feared that the sacred, outer worldly feeling would be brought down into the profane. But after listening to it, I realized that because of the way it is mixed, with the vocal holding the foreground and the instruments remaining in the background, the music still stays within a sacred place.
This album, full of deep metaphors in its lyrics, feels fresh within the current generation. It presents a different kind of depth, one that is completely subjective yet very abstract. It is often expressed through very simple images, yet it contains a lot of symbolism. This is typical of lyrics and poetry inspired by religion, recalling older writings in which simple, earthly things speak of the heavenly.
There are tracks with a danceable rhythm, carrying a bit of trip-hop or post-punk atmosphere. The lyrics still stays in the same style, but the music shifts into something that makes you move. It is interesting because not many people would expect to dance to music in which such holy words are spoken.
The track carrying the album’s name – Lakrimarium, is probably the one that stands out the most on the release. The lyrics have the style of an old Macedonian song, expressing melancholy and pain of a Macedonian woman from the past, sung with a serene vocal and sorrowful instrumentation in the background. Here, it seems that music and the lacrimarium are the only things left at the moment, the vessel of tears that will fill the ocean, and the music that lingers for anyone who feels the pain and can relate to it.
The album is easier to listen to than the previously released singles, and it is obvious that the tracks have carefully chosen and shaped. They are very memorable, and the fact that music comes from a woman, immediately changes the perspective of the album, even though we’ve had artists before who combine this kind of sacred chanting vocal with alternative music, in Lakrimarium, it is striking that the voice of a traditionally feminine expression is brought into a contemporary context, showing that it would always be functional as a way to show the emotions.