Интервју со Raketa, (SLO) | Interview with Raketa (SLO)
Кога ги гледаме артистите кои активно ја обликуваат музичката сцена денес, повеќето се првенствено познати по музиката што ја создаваат. Но, има и такви чиј придонес се протега многу подалеку од само изведување и создавање музика. Тие низ сцената се движат, ја обликуваат, ги поврзуваат луѓето во неа и некако успеваат да направат сè околу неа за да се чувствува малку пожива. Вероника Черне, попозната како Ракета, е една од тие луѓе. Како музичарка и активно присутна во регионалната алтернативна сцена, нејзината работа е некаде помеѓу музиката, заедницата, „DIY“ културата и постојаното барање нови начини на создавање и поврзување.
Во оваа дискусија, малку поразговаравме за многуте улоги што ги носи денес артистот, реалноста на градење сцена од темел и што значи да се продолжи да се создава во средина која често се држи заедно со ентузијазам, пријателство и чиста упорност. Ракета, исто така, ги сподели своите размислувања за независноста, менталното здравје, просторите што овозможуваат постоење на алтернативна култура и луѓето кои продолжуваат да ја туркаат напред. Еве што Ракета имаше да ни каже.
Т: Здраво Вероника! Ти си првиот солоист, како и првиот диџеј, кој ќе присуствува во едно од нашите интервјуа, па затоа сме особено возбудени што си со нас. За почеток, дали би можела да се претставиш на нашите читатели и да ни кажеш нешто повеќе за уметникот зад Ракета, која е Вероника Черне, и како се оживеа проектот Ракета?
Здраво! Јас сум аудио инженер – тонец, продуцентка на настани, водителка на радио-шоу, артистка за електронска музика и педагог, специјализирана за работа со маргинализирани групи. Дојдов на електронската сцена преку скејт културата и набргу потоа почнав да се занимавам со диџејство. Некое време се занимавав со живи музички настапи и продукција, а сега го пронајдов мојот чуден даб/атмосферски звучен јазик, кој беше катализиран преку правење музика за театарска претстава и соработка со поети. Ракета прво беше мојот прекар како ролерскејтер, но всушност, тој укажува на тоа дека сум премногу брза и дека ми е потребно да имам многу простор околу мене.
Т: Ракета стана името по кое многу луѓе те познаваат, но очигледно постојат многу различни страни на твојата работа во музиката. Диџеј си веќе осум години, а во јули оваа година го објави твојот најнов проект, OUT OF THE BLUE. Кога разговаравме претходно, спомена дека звукот што го слушаме на овој албум се чувствува како оној што е најблиску до тебе и можеби најавтентичниот израз на тоа која си ти како уметник. Има нешто особено впечатливо во употребата на реверберација и атмосфера, што создава многу посебен и импресивен звучен свет. Твојот настап во Котур ни даде одличен увид во таа страна од твојот звук. Како стигна до овој конкретен звук и што се надеваше да истражиш или изразиш преку него? Можеш ли да ни кажеш повеќе за идејата позади него?
Да, овој звук дојде природно, но сè уште не сте го слушнале целиот - го најдов мојот музички јазик некаде помеѓу искривени вокали и чудни атмосфери, поврзани преку миксање на даб. Целосниот албум со моите вокали и повеќе ритам излегува на Kamizdat во октомври, а OUT OF THE BLUE беше само споредна потрага на тоа (оттука и Main sidequest track, околу која почна да се развива EP-то).
Кога почнав да го обликувам мојот звук, прво бев инспирирана од идејата за далечни вокали - не во зборови, туку во боја. Како прислушкување низ ѕид, кога не слушаш за што се работи, туку перцепираш само тон и ритам. На овој начин можев да ги сокријам моите мисли во композициите како некаков вид дневник за кој дури и јас заборавив за што се работи, но емоционалната енергија останува.
Па потоа почнав да соработувам со поети - на читања, зборот е на преден план, но со звукот можам да ја следам и усогласам нивната енергија или да направам контраст. Секогаш бев обожавател на темни, несовршени, еволуирачки атмосфери. И даб миксирањето го поврза сето тоа за мене - играњето со делеј и создавањето фитбек, што би било „погрешно“ во која било друга ситуација, тука се користи со креативна цел и ве води во поинаков вид на искуство за слушање, во кое можете да се потпрете и едноставно да постоите.
Целта на издавањето на OUT OF THE BLUE беше едноставно експериментирање и ослободување од секаков притисок за тоа како ова треба да испадне. Контактот со друга музика од професионална/аналитичка страна толку многу стана осакатувачки за мојата сопствена креативност во одреден момент, па овој пат го насочив фокусот кон едноставно создавање само за себе, а не за светот. Беше направено многу брзо и ми се чинеше вистинито, па затоа решив да го објавам по љубезна покана од ŠOP records.
Материјалот за ова издание беше донекаде преработен од поетски колаборации, претходно продуциран, преуреден и подготвен за снимање на даб микс во живо со мојата колекција од педали за доцнење. Инспирацијата беше дисторзијата што ја добивате кога снимате ветер, татнежот што го чувствувате на кожата кога отворате прозорци на автопат и треперењето на сончевата светлина низ дрвјата кога поминувате покрај него. Ми се допаѓа што резултатот може да носи широка палета на чувства, претежно оние што не се толку лесни или совршени, и што некако те остава без зборови и сакаш да бидеш сам со своите мисли. Тоа е убава пауза од музиката што обично ја пуштам на моите диџеј сетови, која „мора“ да биде забавна и привлечна дури и кога не се чувствувам така.
Т: Разговаравме многу за диџеј сцената и верувам дека денес има растечки интерес за неа низ целиот Балкан. Како некој што со години е активен дел од словенечката електронска музичка заедница, како би ја опишала диџеј сцената таму на некој што не е запознаен со неа? Што ја дефинира и што мислиш дека ја прави уникатна?
Би рекла дека Љубљана има мала, но жива диџеј сцена. Претежно е доминирана од техно и хаус (а во последно време и побрз транс), но можете да најдете и добар избор на диско и хип-хоп, дабстеп, драм ен бејс, а во последно време и футворк и глобал бејс (бејле фанк, ук фанки и слично). Срцето на тоа е во Метелкова (поранешен воен сквот со 7 клубови, ателјеа и други уметнички простори) - Канал Зеро (Channel Zero) е еден од клубовите што вреди да се посетат - има убав звук, добра програма и удобен капацитет. Тој е еден од клубовите што е next level и што треба да се имаат на радарот за веројатно најдобар звук за електронска музика и соодветна инфраструктура. Исто така, има доста интересни ниш фестивали што треба да ги посетите - имајте ги предвид, Grounded, Niansa, итн.
Од саунд системи, постои еден и единствен саунд систем Boris. Започнат како претежно реге/бас музика, но сега опфаќа и многу добри 4x4 настани низ Европа. Се појавија неколку нови што се DIY, кои најчесто се собираат на фестивалот Roots in the woods. Исто така, се имаат појавено доста DIY фестивали - Drops постои веќе со години и секогаш има нешто ново и интимно, како што се Štrped или Lumera.
Љубљана, секако, има најголем избор, но во Марибор има солидна драм енд бејс сцена (поттикната од екипата Bass fighters) и квалитетни бутички хип-хоп настани во Gramofonoteka, Птуј има топла (органска) хаус сцена, а има и нова екипа во Шкофја Лока која ја зголемува енергијата низ нејзините улиците еден викенд годишно.
Мислам дека накратко, во Словенија можете да најдете по нешто за секоја алтернатива и покрај малата популација. На тој начин, настаните можат да останат интимни, страсни и некомерцијализирани. Но, секако, како и сите други, би можеле да научиме да се поврзуваме повеќе и да ги зајакнуваме идеите што ги споделуваме и на тој начин поефикасно да ги исполнуваме клубовите.
Т: Освен твојата соло кариера како диџеј, работиш и како звучен техничар и продуцент. Исто така, си ја имала можноста да работиш со помлади музичари преку менторска програма, помагајќи им да научат повеќе за процесот зад создавањето и продуцирањето музика. Мислам дека често постои страв, особено кога за прв пат се пробиваш, од признавање дека нешто не знаеш или да побараш помош. Интересно е што некои од најискусните луѓе што сум ги запознала ми имаат кажано дека едно од најважните нешта што можеш да ги направиш е да поставувиш прашање, да останеш љубопитен и, доколку е можно, да најдеш некој што може да те води. Во овој случај, се најде на другата страна како ментор. Можеш ли да ни кажеш малку за тоа искуство? И колку важно мислиш дека е менторството за младите музичари кои штотуку го наоѓаат својот пат во музичката индустрија?
Менторството е од клучно значење, затоа имам намера да го пренесам напред. Сега уште повеќе - моите први ментори честопати велеа дека на нашата генерација ѝ е полесно затоа што можете да најдете сè на Интернет - но интернетот не може да те научи на морален компас или да води со пример. И со сè што е толку лесно достапно, го губиме капацитетот и опциите да имаме заедница. И менторството, освен што помага некому да научи нешто, е клучна акција за да се балансира тоа. Секој ментор може да ви даде само малку нешто, а ваша одговорност е дали или како да го користите. Сè уште е потребен голем напор за да се вклучат менторираните во процесот и да се објаснат работите на нивно ниво, а не на твое. И со тоа што имам свои ученици, сфатив дека секој има свој стил на учење и приспособувањето кон него во менторството ја почитува нивната автономија и им помага на нивната самодоверба. Како non-male во светот на музиката, од искуство знам колку големо непочитување може да биде кон некој кога се обидува да те научи на нешто што всушност веќе го знаеш.
Накратко, менторството во мојот свет е еднаква соработка која бара труд и почит од двете страни, но одговорноста за учење е на менторираниот. Додава голема вредност на сцената и гради заедница.
Т: Стана важен дел од концертната постава на Mal Pre Mal и имам чувство дека нивните настапи едноставно не би биле исти без тебе зад звукот и Вук зад светлата. Ова ме натера да размислам колку хемијата и довербата се важни помеѓу еден бенд и луѓето што работат со нив зад сцената. Колку е важен тој однос за тебе во твојата работа? Дали силното разбирање и поврзаност со еден бенд го менува начинот на кој пристапуваш кон звукот и на крајот ти ја олеснува работата? Го прашувам ова затоа што се сеќавам дека дојдовме до заклучок дека кога еден бенд и нивниот продуцент навистина не се разбираат, работите можат многу брзо да се распаднат. И мислам дека ова важи и кога станува збор за live sound. Колку од твојата работа, според твоето искуство, е всушност поврзана со техничко знаење, а колку со разбирање на луѓето со кои работиш?
Мислам дека работата со бенд во живо е поврзана со доверба и комуникација. Познавањето на музиката до срж и нејзиното доживување на различни места носи повисока, покреативна компонента во работата со звук во живо. Кога работам звук во живо, она што најмногу ме инспирира е креативната динамика помеѓу членовите на бендот и добриот работен процес, што нè доведува до нашата заедничка цел - музичката идеја да блесне во својот најсветл сјај. Работата со бенд како Mal Pre Mal ми отвора нови можности за професионално и креативно растење покрај нив. Познавањето на нивниот репертоар напамет ми помага да го миксам, така што нивната музичка суштина се преведува во звучниот систем најдобро што може. Не би рекла дека ми ја олеснува работата, туку истата е подлабока. Бидејќи слушањето е субјективно (тоа е она што го сакам кај него), секој има свој „вкус“ при миксање или свирење. Со Mal Pre Mal, се поврзавме преку слична енергија, работна етика и поглед на звукот, но само со постојана комуникација и евалуација има вистински простор за раст и за бендот и за мене. За мене, целта е да се обезбеди искуство, по кое сите можеме да кажеме „Ви благодарам за довербата“.
Т: Самата си се занимаваш со многу различни улоги во музичката индустрија, работејќи како диџеј, продуцент, техничар за звук, новинар, радио водител и организатор. Помалите сцени честопати зависат од истите луѓе кои постојано преземаат повеќе улоги, уметниците стануваат промотери, промотерите стануваат техничари, диџеите стануваат организатори. Сакам да ги чујам твојте мисли за ова. Дали го гледаш тоа како сила на DIY културата, или истото може да стане и неодржливо?
Долгорочно, ова е многу неодржливо. Така вашата работа се зема здраво за готово и станувате burnt out. Мислам, убаво е да се биде независен и да се прави сето ова, но исто така е многу важно да се постават граници и да се преиспитува од време на време. Она што го гледам и кај моите постари колеги е дека и тие тешко се откажуваат од контролата и да дозволат нови луѓе да влезат во сцената. Постои голем ризик од burn out и стагнација, а исто така е и штета да не се даде шанса на млада личност која е подготвена да учествува.
Т: Една од особено интересните работи во врска со твојата позадина е твоето образование по социјална педагогија, кое се чини дека природно се поврзува со твојата страст за работа и поддршка на млади музичари преку работилници и менторство. Мислам дека има нешто навистина значајно во желбата да го искористиш своето искуство за да им помогнеш на другите да растат, особено во индустрија каде што толку многу од познавањето на ствари често се учи преку обиди и грешки.Но, исто така, замислувам дека лицето кое постојано ги поддржува другите понекогаш има потреба од поддршка. Предходно имаш дискутирано за ова во подкастот „Шпилеј“, особено за burn out, осаменоста и синдромот на измамник. Како научи да се движиш низ тие чувства и ситуации во текот на својата кариера? И што би им препорачала на помладите луѓе кои влегуваат во музичката индустрија и кои можеби ги доживуваат истите чувства за прв пат?
Burn out, осаменоста и синдромот на измамник се тековни битки. Ова е тешка индустрија за да се биде емоционално добар - помеѓу токсични и опиени средини, сексизам, крута хиерархија, изменет биоритам и на крајот на краиштата, да се биде таму за да се забавуваат другите без оглед на нивната емоционална состојба, понекогаш е тешко да се најде рамнотежа. Исто така, како женски инженер на звук, не можам да покажам никаква слабост или ќе бидам многу брзо осудувана.
Досега, најдобрата опција за справување со ова е терапија, добра храна, неколку блиски пријатели кои ме разбираат, останување дома кога можам и правење нешто што не е ниту поврзано со музика ниту продуктивно. Никогаш не помислив дека ќе бидам уметник што половина од мојот град го познава и на почетокот тоа створи големи негативни последици - како е можно толку многу луѓе да имаат само идеја за тебе да не биде депресивно? Со текот на времето, научив дека мојата изведувачка персона и моето приватно јас можат да бидат одвоени, а ова сознание ми донесе големо олеснување и ментална безбедност.
Исцрпеноста е вистинска, не е „само малку уморна“. Треба повеќе да разговараме за ова, но уште подобро, да направиме нешто во врска со тоа структурно.
Т: Друг аспект од твојата работа на кој навистина би сакала да се осврнам е твојата серија на настани Ghetto Babes и поддршката за FLINTA артисти. Голем дел од проектот е создавање побезбедна и поинклузивна клупска средина. Често го слушаме терминот „побезбеден простор“ што се користи во дискусиите околу клупската култура, но понекогаш може да стане повеќе слоган отколку практика. Од твое искуство, што всушност е потребно за да се создаде навистина побезбеден простор во рамките на еден клуб? И кои се конкретните работи што организаторите, уметниците и публиката можат да ги направат за да го овозможат тоа?
Првото нешто кон поинклузивни клупски средини за мене е букирање поразновидни состави - не како знак за фалење, туку за навистина да има смисла музички. Има многу квалитетен избор, секој што вели дека не може да ги најде, е само лошо вешт програмер. Затоа што, која поразновидна публика би ја донел ако не таа со која можеш да идентификуваш?
Кај Ghetto Babes, функционираше - и тоа не е само поради поставата, туку и поради еден куп мали детали што ја испраќаат таа порака за добредојде (начинот на кој се напишани текстовите, содржината на дизајните, присуството на тимот за подигање на свеста,...) - тие функционираат затоа што се искрени, едноставно кажано. Кога ќе почне да се формира редовната толпа, можеме да видиме дека почнува да се регулира кон инклузивни вредности и кога ќе се достигне таа критична маса, тоа влијае на целиот простор, заедно со секој што присуствува случајно. Но, исто така е важно да се остане буден и активен, бидејќи никогаш не се знае. „Рејв утопија“ (пионерски тим за подигање на свеста во Љубљана) се многу добра подршка, дури и ако само е почетокот на оваа тема.
Т: Ти си дел од Радио Студент каде што работиш и како тонски инженер и како музички новинар и водител. Што ти се допаѓа кај радиото како медиум, особено во време кога толку многу музички откритија се случуваат преку алгоритми?
Неговата најголема предност е што некои вистински луѓе се вклучени во изборот на музиката и дека не мора да гледате на екрани за да слушате. Само сетилото за слух е вклучено. Јас го слушам радиото кога готвам или возам и многу ми се допаѓа идејата некој да вложи искрен труд во изборот на музиката. И не само тоа - тоа е цел жив ентитет, испреплетен со зборовите на водителот, изборот на звуци и начинот на миксирање од страна на техничарот и текстовите на писателот. Го губи својот авторитет во видливоста на уметниците поради платформите за стриминг, но останува уникатен медиум со својата специфична намена и вкус.
А Радио Студент е ентитет сам по себе - тоа е најстарата независна радио станица во светот која секоја година подучува голем број млади новинари, водители, техничари и куратори на плејлисти, а исто така го одржува и овој разигран, остар и алтернативен карактер што го нема на друго место. Би била сосема поинаков професионалец доколку влегов во оваа област преку било која друга платформа. Тоа е добра почетна точка за запознавање со индустријата.
Т: Додека сме на темата, можеш ли да ми ги кажеш твоите мисли за тоа каква одговорност имаат независните медиуми и радио станиците кога станува збор за документирање, поддршка и зачувување на алтернативни музички сцени?
Би рекла дека двете најголеми ствари се дека треба да бидат темелни во пребарувањето и критични во презентирањето.
Т: И за крај. Би сакала да ја знам твојата најлуда приказна за сет во живо. Која е најхаотичната работа што некогаш ти се случила во диџејската кабина?
Добро прашање, секогаш сакам да ја раскажувам оваа приказна. Тоа беше последниот настап од мојата турнеја во Индија, кој исто така беше снимен за оваа еминентна диџејска платформа. Беше голема работа за мене - очекувањата беа високи, адреналинот исто така, а јас бев и исцрпена од турнејата. Беше ова летно дневно опкружување во студентски град. Избрав слатка, симпатична бас музика. На средина од сетот, некој истури сангрија врз FOH миксерот. PA се затемни, но сè уште снимавме. Ми рекоа да продолжам да пуштам, но умирав одвнатре. Конечно го најдоа најмалиот звучник и вајбот во публиката беше сè уште висок, но не можев да продолжам со овој среќен, симпатичен избор, па се префрлив на Mad Elektro. Само сакав да плачам и да се јавам на мајка ми, и секогаш кога не можев да се воздржам, се вртев и малку плачев (имав камера одблизу на моето лице), па потоа ќе се свртев назад и навивав.
Кога завршив, луѓето сакаа слики и автограми, но јас се скрив под масата и плачев за да го исфрлам дел од тој стрес - организаторите сигурно мислеа дека сум малку луда. Ова беше моето највистинско искуство на „Шоуто мора да продолжи“. Беше доста стресно, но сега кога заврши, е и малку комично. Видеото беше објавено во подоцнежните месеци - никогаш не го споделувам со никого.
И тоа беше Вероника Черне, позната како Ракета. Обавезно чујте го „OUT OF THE BLUE“ и следете ги нејзините претстојни проекти и настап
When we look at the artists who are actively shaping the music scene today, most are primarily known for the music they create. But there are also those whose contribution extends far beyond performing and making music. They move through it, shape it, connect people within it, and somehow manage to make everything around them feel a little more alive. Veronika Černe, better known as Raketa, is one of those people. As a musician and an active presence within the regional alternative scene, her work sits somewhere between music, community, DIY culture and the constant search for new ways of creating and connecting.
In this conversation, we talked a little about the many roles that come with being an artist today, the realities of building a scene from the ground up, and what it means to keep creating in an environment that is often held together by enthusiasm, friendship and sheer persistence. Raketa also shared her thoughts on independence, mental health, the spaces that allow alternative culture to exist, and the people who continue to push it forward. Here's what Raketa had to say.
T: Hi Veronika! You're the first solo artist, as well as the first DJ, to be featured in one of our interviews, so we're particularly excited to have you with us. To begin, could you introduce yourself to our readers and tell us more about the artist behind Raketa, who is Veronika Černe, and how did the Raketa project come to life?
Hello! I am a live audio engineer, event producer, radio show host, electronic sound artist and pedagogue, specialized for working with marginalized groups. I came to electronic scene through the skate culture and started DJing soon after. I was fooling around with live and production for some time, and now I found my odd dub / atmospheric sound language, that got catalyzed through making music for a theater play and collaborating with poets. Raketa was first my rollerskater nickname, but in truth, it represents me being too fast and needing lots of space.
Т: Raketa has become the name through which many people know you, but there are clearly many different sides to your work in music. You've been DJing for eight years, and in July this year, you released your new project, OUT OF THE BLUE. When we spoke earlier, you mentioned that the sound we hear on this record feels like the one that is closest to you and perhaps the most authentic expression of who you are as an artist. There's something particularly striking about its use of reverb and atmosphere, which creates a very distinct and immersive sonic world. Your performance at Kotur also gave us a great insight into that side of your sound. How did you arrive at this particular sound, and what were you hoping to explore or express through it? Could you tell us more about the idea behind it?
Yes this sound came naturally, but you haven't heard all of it yet - I found my musical language somewhere between warped vocals and odd atmospheres, connected through wonders of dub mixing. The full-length album with my vocals and more rhythm is forthcoming on Kamizdat in October, and OUT OF THE BLUE was just a sidequest to that (hence the Main sidequest track, around which the EP started growing).
When starting to shape my sound, I was firstly inspired by idea of distant vocals - not in words, but in color. Like eavesdropping through the wall, when you don't hear what is it about, but perceive only tone and rhythm. This way I could hide my thoughts into the compositions as some kind of a journal that even I forgot what was about, but the emotional energy stays. So then I started collaborating with poets - at readings, word is in the front, but with sound, I can follow and match their energy or make a contrast. I was always a fan of dark, imperfect, evolving atmospheres. And dub mixing connected all of that for me - messing with delays and creating feedback, which would be 'wrong' in any other situation, is here used with creative purpose and takes you into different kind of a listening experience, in which you can lean back and just exist.
The aim for releasing OUT OF THE BLUE was simply experimentation and release of any pressure on how this is supposed to turn out. Being in contact with other music from professional / analytical side so much became crippling for my own creativity at some point, so this time I turned the focus into simply creating just for myself rather than for the world. It was done very fast and felt true to me, so that's why I decided to put it out on kind invitation from ŠOP records.
The material for this release was somewhat resampled from poetry collabs, preproduced, rearranged and prepared for live dub mix recording with my collection of delay pedals. The inspiration was distortion you get when recording wind, the rumble you feel on skin when opening windows on a highway, and the flickering of sunlight through the trees when driving by. I like that the result can carry a wide palette of feelings, mostly ones not so light or perfect, and that it kind of lets you speechless and want to be alone with your thoughts. It is a nice break from music I usually play in my DJ sets, that 'has' to be fun and attractive even when I don't feel like that.
Т: We spoke a lot about the DJ scene, and I feel that there's a growing interest in it across the Balkans today. As someone who has been an active part of Slovenia's electronic music community for years, how would you describe the DJ scene there to someone who isn't familiar with it? What defines it, and what do you think makes it unique?
I would say Ljubljana has a small but vivid DJ scene. It is mostly dominated by techno and house (and lately faster trance), but you can also find a good variety of disco and hip hop, dubstep, drum & bass, and lately also footwork and global bass (baile funk, uk funky and such). Heart of it is at Metelkova (ex military squat with 7 clubs, ateliers and other art spaces) - Channel Zero is one of the clubs worth checking out - it has a nice sound, good programme and comfortable capacity. One of next level clubs to have on the radar for probably best sound for electronic music and proper infrastructure. There are also quite a few interesting niche festivals to check out - Keep in mind, Grounded, Niansa, just to name a few.
Of the soundsystems, there is one and only Boris sound system. It started as a mostly reggae / bass music, but now also covers lots of good 4x4 events across Europe. There emerged a few new DIY ones, that mostly collect at Roots in the woods festival. Quite a few DIY festivals keep popping up too – Drops has been going on for years now, and there is always something new and intimate, like Štrped or Lumera.
Ljubljana of course has the most choices, but in Maribor there is a solid drum & bass scene (pushed by Bass fighters crew) and quality boutique hip hop events in Gramofonoteka, Ptuj has a warm (organic) house scene, and there is a new crew in Škofja Loka that pumps up the energy all over Škofja loka streets one weekend a year.
I think in a nutshell, in Slovenia you can find something for every alternative despite small population. That way, the events can stay intimate, passionate and non-commercialized. But of course, as everyone, we could learn to connect more and empower the ideas we share and fill up the clubs more effectively that way.
Т: Apart from your solo career as a DJ, you also work as a sound technician and producer. You've also had the opportunity to work with younger musicians through a mentorship program, helping them learn more about the process behind creating and producing music. I think there's often a fear, especially when you're just starting out, of admitting that you don't know something or asking for help. Interestingly, some of the most experienced people I've met have told me that one of the most important things you can do is ask questions, stay curious, and, if possible, find someone who can guide you. In this case, you found yourself on the other side as a mentor. Could you tell us a little about that experience? And how important do you think mentorship is for young musicians who are just finding their way into the music industry?
Mentorship is crucial, that's why intend to pay it forward. Now even more - my first mentors often said that our generation has it easier because you can find everything on the internet - but internet can't teach moral compass, or lead by example. And with everything so easily reachable, we are loosing the capacity and options to have a community. And mentoring, apart from helping someone learn something, is key action to balance that. Every mentor can only give you a little something, and it's your responsibility if or how to use it. It still takes a great deal of effort to include mentees in the process and explain things on their level, not yours. And with having my own pupils, I figured out everyone has their own learning style and adjusting to that in the mentoring respects their autonomy and helps their confidence. As a non-male in music world, I know from experience how disrespectful can be of someone to try to teach you something you actually already know.
In short, mentoring in my world is an equal collaboration that requires effort and respect on both sides, but the responsibility to learn is on mentee's. It adds great value to the scene and builds community.
Т: You've become an important part of Mal Pre Mal's live setup, and I have the feeling that their shows simply wouldn't be the same without you behind the sound and Vuk behind the lights. It made me think about how much chemistry and trust matter between a band and the people working with them behind the scenes. How important is that relationship to you in your work? Does having a strong understanding and connection with a band change the way you approach sound, and ultimately make your job easier? I'm asking this because I remember we came to the conclusion that when a band and their producer don't really understand each other, things can fall apart very quickly. And I think this also applies when it comes to live sound. How much of your job, in your experience, is actually about technical knowledge, and how much is about understanding the people you're working with?
I think working with a live band is all about trust and communication. Knowing music to the core and experience it in different venues brings some higher, more creative component to live sound work. When doing live sound, the thing that inspires me the most is the creative dynamic between the band members and good work process, that brings us to our common goal – for music idea to shine at its brightest. Working with a band like mal pre mal opens new options for me to grow professionally and creatively along them. Knowing their repertoire by heart helps me mix it so their musical essence is translated to the sound system best it possibly can. I wouldn't say it makes my job easier, but rather deeper. Since hearing is subjective (that's what I love about it), everyone has their 'flavor' when mixing or playing. With mal pre mal, we connected through similar energy, work ethic and view on sound, but only with constant communication and evaluation there is a real space for growth for both the band and me. For me, the goal is providing an experience, after which we can all say "Thank you for the trust".
Т: You’ve taken on many different roles within the music industry yourself, working as a DJ, producer, sound technician, journalist, radio host and organiser. Smaller scenes often depend on the same people constantly taking on multiple roles, artists becoming promoters, promoters becoming technicians, DJs becoming organisers. I want to hear your thoughts on this. Do you see that as a strength of DIY culture, or can it also become unsustainable?
On the long run, this is very unsustainable. That's how your work gets taken for granted and you get burned out. I mean it is nice to be independent and do all of this, but it is also very important to set boundaries and re-evaluate every once in a while. What I also see with my older colleagues, is that they also have a hard time letting go of control and let new people in. There is a big risk for burnout and stagnation, and it is also a shame to not give a chance to a young person willing to participate.
Т: One of the particularly interesting things about your background is your education in social pedagogy, which seems to connect naturally with your passion for working with and supporting young musicians through workshops and mentorship. I think there's something really meaningful about wanting to use your experience to help others grow, especially in an industry where so much knowledge is often learned through trial and error. But I also imagine that the person who is constantly supporting others sometimes needs support themselves. You've spoken about this before on the Špilej podcast, particularly about burnout, loneliness and imposter syndrome. How have you learned to navigate those feelings and situations throughout your career? And what would you say to younger people entering the music industry who might be experiencing those same feelings for the first time?
Burnout, loneliness and imposter syndrome are ongoing battles. This is a tough industry to be emotionally well - between toxic and intoxicated environments, sexism, stiff hierarchy, switched biorhythm and after all being there to amuse others regardless one's emotional state it's sometimes hard to find balance. Also as a girl sound engineer I can't show any weakness or I get judged very fast. My best bet on dealing with this so far is therapy, good food, a few close friends that understand, staying home when I can, and doing something on the side that is neither connected to music nor productive. I never thought I will be an artist half of my city knows and it took a big toll at first - how is so many people knowing only an idea of you not depressing? In time, I learned my performing persona and my private self can be separate, and this realization brought me a great relief and mental safety.
Burnout is real, it's not "just a little tired". We need to talk about this more, but even better, do something about it structurally.
Т: Another aspect of your work that I'd really like to touch on is your event series Ghetto Babes and your support for FLINTA artists. A big part of the project is creating a safer and more inclusive club environment. We often hear the term "safer space" used in discussions around club culture, but it can sometimes become more of a slogan than a practice. From your experience, what does it actually take to create a genuinely safer space within a club? And what are the concrete things that organizers, artists and audiences can do to make that possible?
First thing towards more inclusive club environments for me is booking more diverse lineups - not as a token to boast about, but to genuinely make it make sense musically. There is plenty of quality choices, anyone who says they can't find them I’m this time is just a badly skilled programmer. Because who would bring a more diverse crowd if not someone they can identify with?
On Ghetto babes, it worked - and it's not just because of the lineups, but also about a bunch of little details that send that welcoming message (the way the texts are written, content of the designs, presence of awareness team, ... ) - they work because they are genuine, simple as that. When the regular crowd starts forming, we can see it starts regulating itself towards inclusive values and when that critical mass is reached, it affects the whole space along with anyone that attends randomly. But it's also important to stay vigile and active, because you never know. Rejv utopija (pioneer awareness team in Ljubljana) are a very good power up to have, even if just in starting this conversation.
Т: You are part of Radio Študent where you’ve worked both as a sound engineer and as a music journalist and host. What do you love about radio as a medium, especially at a time when so much music discovery happens through algorithms?
Its biggest advantage is that some actual people are involved in choosing the music and that you have to look at no screens to listen. Only the hearing sense is engaged. I listen to the radio when I cook or drive and I very much like the idea of someone putting honest work into choosing the music. And not only that - it's a whole live entity, intertwined with host's words, technician's choice of sounds and way of mixing, and writer's texts. It is loosing its authority in artists' visibility because of streaming platforms, but it stays an unique media with its specific purpose and flavor.
And Radio Študent is an entity of its own - it being the oldest independent radio station far around that teaches a number of young journalists, hosts, technicians and playlist curators yearly, and also maintaining this playful, edgy and alternative character you don't get elsewhere. I would be a completely different professional if I entered the field anywhere else. It is a good starting point of introduction to the industry.
Т: While we are on the topic, can you tell me your thoughts about what responsibility do independent media and radio stations have when it comes to documenting, supporting and preserving alternative music scenes?
I would say biggest two should be thorough in searching and critical in presenting.
Т:And for the end. I would like to know your craziest live set story. What's the most chaotic thing that has ever happened to you in a DJ booth?
Good question, I always love to tell this story. It was the last show of my India tour, that also got recorded for this eminent DJ platform. It was a big thing for me - expectations were high, the Adrenalin too, and I was also drained from the tour. It was this summery daytime setting in a student city. I chose sweet lovable bass music.
Mid set, somebody spilled the FOH mixer with sangria. The PA blacked out, but we were still recording. They told me to go on playing, but I was dying inside. They eventually found the smallest speaker ever and the vibes in the crowd were still high, but I couldn't continue with this happy lovable selection, so I switched to mad elektro. I just wanted to cry and call my mom, and whenever I couldn't hold it in I turned around and cried a little (I had a camera close up on my face), then turned back and cheered on.
When I finished, people wanted pictures and autographs, but I hid under the DJ table and cried some of that stress out - organizers must have thought I am a bit crazy. This was my truest "The show must go on" experience. It was quite stressful, but now that it's over, it's also a bit comic. The video got posted in later months - I never share it to anyone.
And that was Veronika Černe, a.k.a Raketa. Make sure to check out OUT OF THE BLUE and stay tuned for her upcoming projects and performances.’