Stefan Petanovski - Thanatos (Self-released, 2025)
Во годината добиваме мал број на домашните албумски остварувања на кои потписници се гитаристите и ги бележиме како плод на нивната соло кариера, па затоа дотолку е значајно да се обрне детално внимание на секое од нив. Таков е случајот со прогресивниот метал и рок гитарист Стефан Петановски, кои пред да ја затвориме вратата на минатата година, на 15 декември го издаде својот трет долгосвиречки албум Thanatos, кој е своевидно надополнување и мрачна антитежа на претходниот албум Eros, кој беше реализиран во 2021 година.
Иако за соло гитаристите важи стереотипот дека не се тимски играчи, не може тоа плитко тврдење да се залепи за него, затоа што својата музичка кариера е започна како дел од инструменталниот метал бенд Spectrum, свиреше и со прогресивните Station: Innermost и беше концертна поддршка за треш метал бендот Conspiracy. Потребата за создавање сопствен авторски материјал ја демонстрираше на деби албумот Architect of Reality од 2019 година, на кој во преден план беше неговата способност за владеење на инструментот, додека пак на наредните два албуми повеќе до израз дојдоа неговите композиторски способности.
Петановски наоѓа начин како на звучна основа да го поврзе Thanatos непосредно со епилогот на претходниот албум во нераскинлива врска, отпочнувајќи го со воведната Memento Mori, една дениелфмановска спирала по која се симнуваме со едно скалило подолу со секое отчукување и доближување до гребенот на новиот звучен свет, за да го нападне слушателот со севкупната прогресивна артилерија во Full Moon, месечината е полна и нема место за суптилности во овој луциден габарит на кој гостува гитаристот Петар Саркањац. Насловната композиција предводи со неправилна ритмика и истакната бас линија на Стефан Митев. Условно кажано баладата на албумот е My Own Head, каде може да го наслушнеме и вокалот на Петановски. Во средиштето на албумот се наоѓа ритмичката математичка равенка со многу непознати именувана Bedlam, чијашто бизарност ја збогатува гитаристот Мухамад Херлиан. Nether е синглка од албумот каде модерните влијанија од музицирањето на Тим Хенсон се воочливи, за кон крајот на албумот да се придвижиме кон пообемните композиции како Silence of the World со впечатливиот синтисајзер, змијулестата Samsara со вокализацијата на Ана Петановска, една ламентирачка интерлуда како ехо на претходниот албум Life's Light and Suffering: Reprise и албумот се комплетира со епопејата насловена Where One Journey Ends, Another Begins, театарската пиеса каде се пресметуваат Танатос, Ерос, Пнеума, оживеани од дистинктивниот напев на Петановска.
Разноврсноста во текот на албумот се одржува со постојаниот скок помеѓу молските и дурските композиции, служејќи се со елементи од џез, блуз, рокенрол и метал, но не може да се порекне исцрпувачкото времетраење на кое сме изложени при отворањето на богатството кое го крие овој закопан музички ковчег. Несомнено дека е потребна композиција како Restless Mind од претходниот албум или некоја слична на нејзината милозвучност, со која ќе се допре до поширока популација на слушатели, затоа што доколку се остане само на проследување на техничката изведба ќе дојдеме до дистопијата само музичари да слушаат албуми на музичари. Меѓутоа, смелите слушатели кои не се плашат да ги откријат звучните деликатеси кои ги крие слоевитиот албум Thanatos, воопшто нема да бидат разочарани од аранжерските и свирачки способности на Петановски, кој од албум по албум станува домашна итерација на Плини, Петручи, Мекалпајн.
Сметам дека Петановски треба да биде повеќе концертно активен со авторскиот материјал, за да може почесто да уживаме на исклучително квалитетниот албум Thanatos со изведби во живо, затоа што во домашни услови на располагање се сите играчки, но на бина се само педалите, гитарата и појачалата од една страна и публиката од друга. Помеѓу нив се наоѓаат прогресивните светови на Петановски кои чекаат да бидат откриени.
This year, we receive a small number of domestic album releases by guitarists and recorded as the fruit of their solo careers, which is why it is important to pay detailed attention to each of them. Such is the case with progressive metal and rock guitarist Stefan Petanovski, who, before closing the door on last year, released his third full-length album Thanatos on December 15, which is a kind of a dark antithesis to the previous album Eros, which was released in 2021.
Although solo guitarists are stereotyped as not being team players, that shallow claim cannot be applied to him, as he began his musical career as part of the instrumental metal band Spectrum, played with progressive band Station: Innermost, and played live for the thrash metal band Conspiracy. He demonstrated the need to create his own original material on his 2019 debut album Architect of Reality, which showcased his ability to master the instrument, while his compositional skills came to the fore on the next two albums.
Petanovski finds a way to connect Thanatos directly to the epilogue of the previous album in an inextricable connection, starting with the opening Memento Mori, a Danny Elfman spiral which we descend one step lower with each beat and approach the crest of the new sound, to attack the listener with the entire progressive artillery in Full Moon, the moon is full and there is no room for subtleties in this lucid gauge on which guitarist Petar Sarkanjac guest performs. The title track leads with irregular rhythms and a prominent bass line by Stefan Mitev. Conditionally speaking, the ballad of the album is My Own Head, where we can also hear Petanovski's vocals. At the center of the album is the rhythmic mathematical equation with many unknowns called Bedlam, whose bizarreness is enriched by guitarist Muhammad Herlian. Nether is a single from the album where the modern influences of Tim Henson's music are noticeable, and in the second half of the album we move towards more extensive compositions such as Silence of the World with its striking synthesizer, the serpentine Samsara with Ana Petanovska's vocals, a lamenting interlude as an echo of the previous album Life's Light and Suffering: Reprise and the album is completed with the epic titled Where One Journey Ends, Another Begins, the theatrical play where Thanatos, Eros, Pneuma are reckoned with, brought to life by Petanovska's distinctive singing.
The diversity throughout the album is maintained by the constant jump between minor and major compositions, using elements of jazz, blues, rock and roll and metal, but there is no denying the exhausting duration to which we are exposed when opening the treasure that hides in this buried musical coffin. There is no doubt that a composition like Restless Mind from the previous album or something similar in its melodiousness is needed, which will reach a wider audience, because if we only focus on the technical performance, we will reach the dystopia of only musicians listening to albums by musicians. However, bold listeners, who are not afraid to discover the sonic delicacies hidden in the layered album Thanatos, will not be disappointed at all by the arranging and playing abilities of Petanovski, who from album to album becomes a domestic iteration of Plini, Petrucci, McAlpine.
I think that Petanovski should do more concerts with his own material, so that we can enjoy the exceptionally high-quality album Thanatos with live performances more often, because at home all the toys are available, but on stage there are only the pedals, guitar and amplifiers on one side and the audience on the other. Between them are Petanovski's progressive worlds waiting to be discovered.